Yn ystod Pythefnos Gofal Maeth 2026, mae gofalwyr maeth ledled Cymru wedi bod yn rhannu’r eiliadau bach ond pwerus sy’n dangos ymddiriedaeth yn dechrau tyfu. Mae’r datblygiadau bob dydd hyn yn dangos sut mae plant a phobl ifanc mewn gofal yn dechrau teimlo’n ddiogel, yn cael eu gwerthfawrogi ac yn cael eu deall.
Mae plant sydd wedi profi trawma yn aml yn datblygu ffyrdd o amddiffyn eu hunain. Gall hyn gynnwys ymddygiad megis gorbryder, cau i ffwrdd yn emosiynol, ymatebion dwys neu anhawster dilyn rheolau.
Canfu arolwg cenedlaethol a gomisiynwyd gan Foster Wales fod tua 80% o’r gofalwyr a arolygwyd wedi cefnogi plant oedd yn dangos ymddygiad fel hyn. Er y gall yr heriau hyn fod yn anodd, dywedodd hanner y gofalwyr maeth a arolygwyd hefyd eu bod wedi gweld datblygiad ystyrlon o fewn y chwe mis cyntaf.
Rhannodd gofalwr maeth o Geredigion, sydd wedi bod yn maethu ers mwy na 10 mlynedd, sut roedd amynedd, cysondeb a chefnogaeth leol wedi helpu un person ifanc i ddechrau teimlo’n ddiogel ar ôl profi trawma.
Wrth fyfyrio ar y dyddiau cynnar o groesawu’r plentyn i’w cartref, eglurodd y gofalwr sut yr oedd ef yn tynnu’n ôl i ddechrau ac yn cael trafferth ymgysylltu:
“Roedd yn gwrthod mynd i’r ysgol ac yn tynnu’n ôl i’w ystafell, gan wrthod cyfathrebu. Sylweddolon ni’n gyflym iawn nad oedd ei wthio cyn ei fod yn barod yn mynd i helpu.”
Yn hytrach na gorfodi arferion, canolbwyntiodd y gofalwr ar dawelu meddwl a sicrhau diogelwch emosiynol:
“Doedden ni ddim yn mynnu ei fod yn mynd i’r ysgol ar unwaith. Tra oedd yn aros yn ei ystafell, roedden ni’n parhau i gynnig diodydd yn dyner a chadw mewn cysylltiad – dim ond gadael iddo wybod ein bod ni yno iddo.”
Arweiniodd y presenoldeb cyson hwnnw at drobwynt clir.
“Daeth y newid gwirioneddol cyntaf pan gytunodd i ddod i’r ysgol gyda ni i siarad am amserlen lai. Efallai ei fod yn swnio’n beth bach, ond i ni roedd yn enfawr – roedd yn dangos bod ymddiriedaeth yn dechrau adeiladu.”
Dywedodd y gofalwr fod ei hyder wedi tyfu’n sylweddol dros amser, diolch i brofiad a chefnogaeth leol drwy Foster Wales Ceredigion:
“Dw i wedi dysgu bod maethu yn llawer mwy na ‘gwarchod plant’. Mae eirioli dros y plentyn a deall nad yw’r ymddygiad wedi’i gyfeirio atoch chi yn gwneud gwahaniaeth mawr.”
Pwysleisiodd hefyd bwysigrwydd aros yn bwyllog yn ystod adegau heriol:
“Mae cadw’n dawel, osgoi gwrthdaro a cheisio deall y rheswm y tu ôl i’r ymddygiad wedi bod yn allweddol.”
Pythefnos Gofal Maeth yw ymgyrch flynyddol fwyaf y DU i godi ymwybyddiaeth am faethu, ac mae’n cael ei chynnal bob mis Mai. Thema eleni, Dyma Faethu, yw tynnu sylw at brofiadau gwirioneddol gofalwyr maeth a’r rôl hanfodol maent yn ei chwarae wrth helpu plant i deimlo’n ddiogel.
